Thẩm định nhanh đơn sáng chế tại Việt Nam: Các cơ chế và giải pháp rút ngắn thời gian thẩm định

Khác với đơn đăng ký nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp, quá trình thẩm định nội dung đơn đăng ký sáng chế kéo dài đáng kể. Mặc dù các quy định mới đã có những điều chỉnh theo hướng rút ngắn thời gian thẩm định, nhưng theo quy trình thông thường, người nộp đơn vẫn có thể phải chờ tới 31 tháng kể từ ngày nộp đơn để nhận được kết quả thẩm định nội dung. Thời gian chờ đợi kéo dài đặt ra không ít thách thức cho các cá nhân và doanh nghiệp trong việc sớm xác lập quyền sở hữu công nghiệp và đưa sáng chế vào khai thác thương mại. Vì vậy, chủ động nắm bắt quy định pháp luật và tận dụng các cơ chế thẩm định nhanh là giải pháp thiết thực giúp rút ngắn thời gian chờ đợi.

Yêu cầu công bố sớm và yêu cầu thẩm định nội dung sớm: những điều kiện cần để rút ngắn thời gian thẩm định đơn sáng chế

Một trong những yếu tố người nộp đơn cần lưu ý khi muốn rút ngắn thời gian thẩm định đơn đăng ký sáng chế là thời điểm công bố đơn. Theo quy trình thông thường, đơn sáng chế chỉ được đưa vào giai đoạn thẩm định nội dung sau khi đã được công bố. Do đó, việc chủ động yêu cầu công bố sớm là một trong những biện pháp quan trọng nhằm đẩy nhanh tiến trình thẩm định nội dung. Đặc biệt, nếu yêu cầu công bố sớm được nộp ngay tại thời điểm nộp đơn, người nộp đơn có thể rút ngắn đáng kể thời gian chờ công bố, qua đó tạo điều kiện để quá trình thẩm định nội dung được tiến hành sớm hơn, với mức tiết kiệm thời gian có thể lên tới 18 tháng so với quy trình thông thường. Theo đó, đơn sẽ được công bố trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày đơn được coi là hợp lệ thay vì được công bố vào tháng thứ 19 theo quy trình thông thường. Sau khi hoàn tất việc công bố, đơn có thể được đưa vào giai đoạn thẩm định nội dung ngay với điều kiện người nộp đơn đã nộp yêu cầu thẩm định nội dung.

Bên cạnh đó, để rút ngắn thời gian thẩm định nội dung, người nộp đơn cần chủ động nộp yêu cầu thẩm định nội dung trong thời gian sớm nhất có thể, tốt nhất là ngay tại thời điểm nộp đơn, đồng thời với yêu cầu công bố sớm. Việc thực hiện đồng thời hai thủ tục này giúp rút ngắn thời gian chờ đợi và tạo điều kiện để đơn sớm được đưa vào giai đoạn xem xét khả năng bảo hộ.

Các cơ chế và chương trình hợp tác thẩm định nội dung nhanh đang được áp dụng tại Việt Nam

Yêu cầu thẩm định nội dung nhanh đối với đơn đăng ký sáng chế

Lần đầu tiên, cơ chế thẩm định nội dung nhanh đơn đăng ký sáng chế được chính thức quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025. Theo đó, đơn đăng ký sáng chế đáp ứng điều kiện áp dụng sẽ được thẩm định nội dung trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày công bố đơn hoặc kể từ ngày nhận được yêu cầu thẩm định nội dung, tùy vào ngày nào muộn hơn. Đây là cơ chế có khả năng rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi kết quả thẩm định so với quy trình thông thường. Tuy nhiên, để được áp dụng cơ chế này, đơn đăng ký sáng chế phải đáp ứng đồng thời tất cả các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 14a Nghị định 100/2026/NĐ-CP. Các điều kiện này tương đối nghiêm ngặt, từ lĩnh vực công nghệ của sáng chế, tình trạng khai thác thương mại đến số lượng điểm yêu cầu bảo hộ và thời điểm nộp yêu cầu công bố sớm. Do đó, phạm vi áp dụng của cơ chế này tương đối hẹp và có thể không phù hợp với phần lớn đơn đăng ký sáng chế thông thường.

Sử dụng kết quả tra cứu thông tin và kết quả thẩm định nội dung đơn đăng ký sáng chế của cơ quan sáng chế nước ngoài

Theo Điều 24 thông tư 10/2026/TT-BKHCN, trước khi Cục Sở hữu trí tuệ ra thông báo kết quả thẩm định nội dung, người nộp đơn có thể yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ sử dụng kết quả thẩm định nội dung của một đơn sáng chế tương ứng đã nộp ở nước ngoài để đánh giá khả năng bảo hộ. Theo cơ chế này, người nộp đơn có thể nhận được kết quả thẩm định nội dung trong thời hạn 08 tháng kể từ ngày nộp yêu cầu. Theo đó, đối với những đơn đăng ký sáng chế có đơn tương ứng đã được nộp tại nước ngoài, người nộp đơn cần chủ động tận dụng cơ chế này nhằm rút ngắn đáng kể thời gian chờ đợi kết quả thẩm định nội dung tại Việt Nam.

Các chương trình hợp tác quốc tế về thẩm định nội dung nhanh sáng chế đang được áp dụng tại Việt Nam

Bên cạnh cơ chế thẩm định nhanh theo quy định pháp luật trong nước, Việt Nam còn tham gia một số chương trình hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy quá trình thẩm định đơn đăng ký sáng chế, bao gồm:

– PPH (Patent Prosecution Highway) giữa Việt Nam với Nhật Bản/ Hàn Quốc: Chương trình hợp tác cho phép tận dụng kết quả thẩm định sáng chế của cơ quan sở hữu trí tuệ các nước đối tác để yêu cầu thẩm định nhanh tại Việt Nam.

– ASPEC và ASPEC+ (ASEAN Patent Examination Co-operation) giữa các quốc gia ASEAN: Chương trình hợp tác thẩm định sáng chế cho phép các cơ quan sở hữu trí tuệ tham khảo, chia sẻ kết quả tra cứu và thẩm định nhằm thúc đẩy quá trình xử lý đơn.

– CS&E giữa Việt Nam và Singapore: Chương trình hợp tác cho phép hai cơ quan phối hợp tra cứu và thẩm định đơn đăng ký sáng chế nhằm nâng cao chất lượng thẩm định và rút ngắn thời gian nhận kết quả thẩm định đầu tiên.

Các chương trình hợp tác quốc tế này thường cho phép người nộp đơn nhận kết quả thẩm định trong vòng dưới 12 tháng kể từ ngày yêu cầu.

Nếu bạn đang có nhu cầu đăng ký sáng chế và mong muốn nhận kết quả thẩm định nội dung trong thời gian sớm nhất, hãy liên hệ với HAVIP để được tư vấn và hỗ trợ lựa chọn giải pháp phù hợp.

Nguyễn Thoa